ABD’nin Suriye’nin kuzeybatısındaki Ä°dlib’de yaÅŸanan çatışmalardan Fetih el Åžam’ın (eski adıyla El Nusra Cephesi) ana gövdesini oluÅŸturduÄŸu çatı örgütü Heyet Tahrir uÅŸ-Åžam’ın zaferle çıkmasının ülkenin geleceÄŸi açısından büyük bir tehlike yaratacağı ve askeri müdahalenin olası olduÄŸu yönündeki açıklamaları, gözleri Suriye’deki Ä°dlib düğümüne çevirdi. ABD’den gelen bu açıklamaları, BaÅŸbakan Binali Yıldırım’ın baÅŸkanlık ettiÄŸi güvenlik zirvesinden çıkan karar takip etti. Zirvede, ABD’nin Ä°dlib’i vurması durumunda Hatay’daki Cilvegözü Sınır Kapısı’nın insani yardımlar dışında giriÅŸ-çıkışlara kapatılması kararlaÅŸtırıldı. Son olarak, AK Parti kanadından ‘Kuzey Suriye’de Türkiye’nin güvenliÄŸini tehdit eden bir durumla karşı karşıya kalındığı takdirde Fırat Kalkanı Harekatı’na benzer bir operasyon düzenlenebileceÄŸi yönünde’ mealinde açıklamalar geldi. Peki Ä°dlib’e yönelik ABD’nin veya BeÅŸinci Astana görüşmelerinde Türkiye, Ä°ran ve Rusya’nın mutabık kaldığı çatışmasızlık bölgeleri arasında yer alan Ä°dlib’te Türkiye’nin bir operasyon gerçekleÅŸtirmesi mümkün mü? Sputnik’in sorularını yanıtlayan OrtadoÄŸu Stratejik AraÅŸtırmalar Merkezi (ORSAM) OrtadoÄŸu araÅŸtırmacısı Oytun Orhan’a göre bu iki seçenek de çok olası deÄŸil.
‘İDLÄ°B’DE EL KAÄ°DE EMÄ°RLİĞİ OLUÅžTU’
Astana’daki barış görüşmeleri süreciyle birlikte Türkiye’nin Ä°dlib’deki ‘radikal gruplar’ ile ‘ılımlıların’ birbirinden ayrılması konusunda rol üstlendiÄŸine iÅŸaret eden Orhan “Türkiye El Nusra ile baÄŸlantılı grupların elimine edilmesi yönünde bir tavır aldı. El Nusra’nın yanına bazı grupları alarak Heyet Tahrir uÅŸ-Åžam adı altında Astana sürecini destekleyen ılımlı muhaliflere karşı bir çatışmaya girdiÄŸini gördük. Bu durum Ä°dlib’in El Kaide emirliÄŸi olduÄŸu ÅŸeklinde bir tablo ortaya koyuyor. Bu tablo karşısında da tabi baÅŸta Amerika olmak üzere birçok ülke Ä°dlib’e müdahalenin koÅŸullarının oluÅŸtuÄŸu yönünde bir söylem geliÅŸtirdiler” dedi.
ABD’nin IŞİD ile mücadele özel temsilcisi Brett McGurk, Ä°dlib’teki El Kaide etkinliÄŸinin kendileri açısından kaygı verici olduÄŸunu ifade ettiÄŸi açıklamasını hatırlatan Orhan “Bunlar Türkiye açısından büyük risk içeren açıklamalar. Çünkü Türkiye, ABD’nin özellikle El Kaide’yi bir bahane olarak kullanıp Ä°dlib’e müdahalede bulunabileceÄŸi kaygısı içerisinde. Bu noktada, Türkiye buradaki El Kaide unsurlarının zayıflatılması, mümkünse elimine edilmesi konusunda bir inisiyatif alma gereÄŸi içerisinde hissediyor kendisini. Buna dönük olarak ÅŸimdilik ekonomik yaptırım araçları kullanılıyor” dedi.
‘TÃœRKÄ°YE’NÄ°N OPERASYON GERÇEKLEÅžTÄ°RMESÄ° ÇOK OLASI DEĞİL’
Türkiye’nin Ä°dlib’te bir operasyon hazırlığında olmadığına vurgu yapan Orhan “Burada Türkiye’nin yapacağı müdahale ÅŸu anda çok olası deÄŸil. Bunun hazırlıklarının yapıldığını veya askeri konuÅŸlanmanın olduÄŸunu görmüyoruz. Bunun dışında Ä°dlib’e yönelik bir operasyon hem bölgenin daÄŸlık olması hem de El Nusra’ya baÄŸlantılı savaşçı sayısının çok yüksek olması nedeniyle ÅŸu anda çok riskli bir durum. Dolayısıyla Türkiye, belli bir süre daha ılımlı kanadı güçlendirmeye ve El Nusra’yı zayıflatacak ÅŸekilde sınır kapısını kapatmayı gündeme getirebilir” ifadelerini kullandı ve ekledi:
“Son kertede belki Rusya’yla sürdürülen çatışmasızlık bölgeleri anlaÅŸması kapsamında belli bölgelere hava operasyonları ya da Türk askerlerinin ılımlı muhalif güçlerle birlikte El Nusra’ya bir operasyonu daha uzun vadede bir ihtimal gündeme gelebilir. Ama ben ÅŸu anda bahsettiÄŸimiz risklerden dolayı bunu kısa vadede pek olası görmüyorum. Ama Türkiye’nin yapması gereken de buranın Batı tarafından bir El Kaide emirliÄŸi bahanesi üzerinden kendi planlarını, projelerine uygun bir yere dönüşmesini engellemesi gerektiÄŸini açıkçası düşünüyorum.”
‘ABD’NÄ°N YPG’YÄ° KULLANMASINA TÃœRKÄ°YE Ä°ZÄ°N VERMEZ’
ABD’nin Ä°dlib’de böyle bir operasyon yapabilmesi ÅŸartlarının olmadığına iÅŸaret eden Oytun “Bu bölgede hiçbir Amerikan askeri varlığı yok. Füzeler vasıtasıyla denizden veya hava operasyonları vasıtasıyla bir operasyon yapabilir ama bu konuda Rusya ile anlaÅŸması da gerekir. Ama asıl önemlisi, kara gücü olarak kimi kullanılacağı. Hava saldırıları, füze saldırıları taktiksel sonuç üretir ama stratejik bir deÄŸiÅŸim yaratmaz. Ä°lla ki bir kara operasyonu lazım. Burada kullanabileceÄŸi kara gücü sadece Afrin’deki YPG unsurları olur ki buna da Türkiye izin vermez” dedi.
Denklemde Rusya’nın pozisyonunun kritik önemde olduÄŸuna deÄŸinen Oytun “Åžu anda Türkiye ile Rusya arasında Ä°dlib konusunda yakın bir iÅŸ birliÄŸi var. Çatışmasızlık bölgelerinin sınırları çiziliyor. Hatta burada Türk ve Rus askerlerinin ateÅŸkesi denetlemesi durumu da söz konusu. Bu konuda ilerleme saÄŸlanırsa ben Türkiye’nin müdahalesinin daha olası olduÄŸunu ve Amerikan müdahalesine de Rusya’nın da çok sıcak yaklaÅŸmayacağını düşünüyorum. Ama Türkiye ve Rusya çabaları baÅŸarısız olur ve burada El Nusra kontrolü ele geçirirse o zaman Amerika ve Rusya’nın birlikte askeri bir çaba içerisine girmesi söz konusu olabilir. Tabi bu konuda da Türkiye rahatsız olacaktır” diye konuÅŸtu.
(Kaynak: Sputnik)
