Ä°MAM CAFER SADIK’IN (A.S) KISACA BÄ°YOGRAFÄ°SÄ°
Adı: Cafer.
Lakapları: Sadık.
Künyesi: Ebu Abdullah.
Babası ve Annesi: Ä°mam Muhammed Bakır (a.s), Kasım b. Muhammed b. Ebubekir’in kızı Ãœmmü Ferve.
Doğumu: Hicretin 83. yılı, Rebi’ul-Evvel ayının 17’sinde Medine’de dünyaya geldi.
Döneminin Halifeleri: Yezid b. Abdulmelik (9. Emevi halifesi), Saffah (Abbasî halifelerinin evveli) ve Mansur Devanikî.
İmamet Süresi: 34 yıl (114-148)
Åžahadeti: Hicretin 148. yılı, Åževval ayının 25’inde, 65 yaşında Mansur Devaniki’nin emriyle zehirlenerek Medine’de ÅŸahadete eriÅŸti.
Mezarı: Medine-Baki Mezarlığı.
Yaşam Dönemi:
1) İmametten önceki dönem, 41 yıl (83-114).
2) Ä°mamet dönemi, 34 yıl (114-148). Bu dönem ÅžiiliÄŸin yaygınlaÅŸtığı bir dönemdir. Ä°mam Sadık (a.s) Beniümeyye’yle Biniabbas’ın savaÅŸmasından ortaya çıkan fırsattan yararlanarak geniÅŸ bir ÅŸekilde ilim havzaları teÅŸkil etti, dört bin öğrenci yetiÅŸtirdi ve ilahî maarifi ihya ile mektebin istikrarını saÄŸlamış oldu.
Çocukları: 1-İsmail 2-Abdullah 3-Ümmü Ferve. Bu üçünün annesi İmam Zeyn’ul-Abidin (a.s)’ın oğlu Hüseyin’in kızı Fatıma idi. 4-İmam Musa Kazım 5-İshak 6-Muhammed. Bunların annesi de Ümmü Veled idi. 7-Abbas 8-Ali 9-Esma 10-Fatıma. Bunlar da bir anneden dünyaya gelmişlerdir.
Ä°mam Cafer Sadık (a.s)’ın Kısaca Hayatı
Sadık lakabıyla meÅŸhur olan Ä°mam Cafer b. Muhammed (a.s), beÅŸinci imamın oÄŸludur. Hicretin 83. yılında dünyaya geldi ve (Åžia rivayetlerine göre) 148. yılında Abbasi halifesi Mansur’un emriyle zehirletilerek ÅŸehit edildi.[1]
Altıncı imamın imameti devrinde, İslam ülkelerinde çeşitli kıyamlar özellikle Ümeyye oğullarının hükümetini yıkma amacıyla düzenlenen kıyamlar, Ümeyye oğullarını hilafetten düşürüp, soylarını kesmekle sonuçlanan kanlı savaşlar ve beşinci imamın yirmi yıl İslam ve Ehl-i Beyt öğretilerini yayması sonucunda meydana gelen ortam, altıncı imama İslami bilgileri yaymak için daha münasip bir zemin hazırladı.
Altıncı Ä°mam, Ãœmeyye oÄŸulları hilafetinin son zamanlarına ve Abbas oÄŸulları hilafetinin ilk zamanlarına rastlayan imameti devrinde hazırlanan fırsatları elden kaçırmayıp dini öğretileri geniÅŸ alanda yaymaya baÅŸladı. ÇeÅŸitli akli ve nakli fenlerde bir çok ilmi ÅŸahsiyetler eÄŸitti. Bunların baÅŸlıcaları ÅŸunlardır: Zürare, Muhammed b. Müslim, Mümin-i Tak, HiÅŸam b. Hakem, Eban b. TeÄŸlib, HiÅŸam b. Salim, Hüreyz, HiÅŸam-i Kelbi Nessabe, Cabir b. Hayyan-i Sufi (kimya alimi) hatta Ehl-i Sünnet alimlerinden olan Süfyan-ı Sevri, Hanefi mezhebinin reisi Ebu Hanife, Kadı Sekuni, Gazi Ebu’l-Bahteri vs onun öğrenciliÄŸini yapmakla övünüyorlardı. (Hazretin eÄŸitim merkezinden dört bin mühaddis ve bilginin mezun olduÄŸu meÅŸhurdur.)[2]
BeÅŸinci ve altıncı imamdan rivayet edilen hadislerin sayısı Peygamber-i Ekrem’den (s.a.a) ve diÄŸer on imamdan aktarılan hadislerden daha çoktur.
Ancak Ä°mam Sadık (a.s) imametinin son yıllarında Abbasi halifesi Mansur’un baskılarına maruz kalarak zor günler geçirdi. Ãœmeyye oÄŸulları tarafından Åžii seyitlere yapılmayan zulümler Abbasiler eliyle yapıldı. Onun emriyle Åžiiler grup grup yakalanıp, karanlık hapislerde iÅŸkencelerle hayatlarına son verildi. Bir kısmının başını kesip bir kısmını diri diri topraÄŸa gömdürdü. Bazılarını binaların temeline yahut duvarların arasında bırakarak saraylar yaptırdı.
Mansur, altıncı imamın Medine’de yakalanmasını emretti. (Daha önce Abbasi halifesi Seffah’ın emriyle de yakalanıp Irak’a götürülmüştü. Ondan daha önce beÅŸinci imamla birlikte DimeÅŸk’e götürülmüştü).
Bir süre imamı göz altında sakladılar. Defalarca onu öldürmek istediler ve ihanetler ettiler. Bilahare Medine’ye dönüş iznini verdiler. Ä°mam Medine’ye döndü. Denilebilir ki geri kalan ömrünü takiyye ve inzivada geçirdi. Sonunda Mansur’un emriyle zehirlenip ÅŸehit edildi.[3]
Mansur, imamın ÅŸahadet haberini alınca Medine’deki valisine mektup yazıp “BaÅŸsaÄŸlığı dilemek amacıyla Ä°mamın evine git, vasiyetnamesini oku, vasi olarak tanıttığı kimsenin mecliste başını vur” emrini verdi. Elbette Mansur bu oyunla imamet meselesine son vermeÄŸi ve Åžia adını kökten silmeÄŸi amaçlıyordu. Fakat Medine valisi vasiyeti okuyunca Halifenin planının tam tersine beÅŸ kiÅŸinin vasi tayin edildiÄŸini gördü. Bunlar, Halifenin kendisi, Medine valisi, büyük oÄŸlu Abdullah Efteh, küçük oÄŸlu Musa ve Hamide idiler. Böylece Halifenin planı suya düşmüş oldu.[4]
_________________
Kaynakça:
[1]- Usul-u Kafi, c.1, s.472. Delail-ul İmame, s.111. İrşad-ı Müfid, s.254. Yakubi Tarihi, c.3, s.119. Fusul-ul Mühimme, s.212. Tezkiret-ul Havas, s.346. Menakıb-ı İbn-i Şehraşub, c.4, s.280.
[2]- İrşad-ı Müfid, s.254. Fusul-ul Mühimme, s.204. Menakıb-ı İbn-i Şehraşub, c.4, s.247.
[3]- Fusul-ul Mühimme, s.212. Delail-ül İmame, s.111. İsbat-ül Vasiyye, s.142.
[4]- Usul-u Kafi, c.1, s.310.
