Soru: İşi, resmi bir daire veya özel bir şirketin ihtiyaçlarını satın alarak temin etmek olan bir kişi, çeşitli alış veriş merkezleri olmasına rağmen bir tanışına giderek, eşyaları ondan almasına karşılık kârdan belli bir yüzde almayı şart koşarsa:
a) Böyle bir ÅŸartın ÅŸer’en hükmü nedir?
b) Bu hususta teÅŸkilatın üst sorumlusu veya müdürünün izni olursa ÅŸer’i hüküm nedir?
c) İlgili daireye, satıcı tarafından malın pazardaki normal fiyatından fazlası önerilir ve anlaşma imzalanırsa hükmü nedir?
d) Bazı satıcıların, faturada kaydedilen fiyatın dışında memura verdikleri payın satıcıya ve memura oranla hükmü nedir?
e) Satın alma memuru dairedeki görevine ilâveten herhangi bir şirketin pazarlayıcısı da olursa ve daire için gerekli olan malları satın alırken o şirket için pazarlama yaparsa, acaba o şirketin kârından kendisi için belli bir yüzde alabilir mi?
f) Yukarıdaki yollarla bir miktar kâr elde etmiÅŸ olan birisinin bu kâr konusunda ÅŸer’i yükümlülüğü nedir?
Cevap:
a) Bunun ÅŸer’i bir yanı yoktur ve batıldır.
b) TeÅŸkilatın üst müdürü veya sorumlusunun bu husustaki izninin ÅŸer’î ve kanuni bir yönü olmadığı için itibarsızdır, geçerli deÄŸildir.
c) Eğer pazardaki normal fiyattan yüksek olursa veya pazardan daha düşük fiyata temin etmesi mümkün olursa, bu durumda yapılan anlaşma geçersizdir.
d) Caiz değildir, memurun bununla ilgili aldığı her şeyi, alış veriş görevlisi olduğu daireye vermesi gerekir.
e) Hiçbir yüzdelik alma hakkı yoktur ve aldığı her şeyi ilgili daireye vermesi gerekir ve yaptığı anlaşma, eğer dairenin çıkarlarına aykırı olursa temelden batıldır.
f) Aldığı meşru olmayan malları, alış veriş görevlisi olduğu daireye vermesi gerekir.
